Testosteron tijdens de overgang: het vergeten hormoon dat alles beïnvloedt

Als het over hormonen en de overgang gaat, horen we bijna altijd over oestrogeen en progesteron. Testosteron blijft onbesproken — terwijl het voor vrouwen net zo essentieel is. En juist dit hormoon daalt al vroeg, bijna ongemerkt, en draagt bij aan klachten die veel vrouwen niet direct aan hormonen koppelen.

Testosteron is geen mannenhormoon

De naam suggereert het, maar testosteron is ook een vrouwenhormoon — en een belangrijk een. Vrouwen produceren testosteron in de eierstokken en bijnieren. De hoeveelheid is lager dan bij mannen, maar de functie is even wezenlijk.

Testosteron beïnvloedt bij vrouwen:

• Energie en vitaliteit — testosteron stimuleert de mitochondriale energieproductie in cellen
• Spierkracht en spiermassa — minder testosteron betekent sneller spierverlies, ook bij actieve vrouwen
• Libido — testosteron is het primaire hormoon achter seksueel verlangen bij vrouwen
• Cognitie en concentratie — testosteron ondersteunt scherpte, focus en executief functioneren
• Stemming en motivatie — lage testosteronwaarden gaan samen met vlakheid, apathie en verminderd doorzettingsvermogen
• Botdichtheid — naast oestrogeen draagt testosteron bij aan het behoud van botmassa

Wanneer en hoe daalt testosteron?

Anders dan oestrogeen en progesteron — die relatief plotseling dalen rond de menopauze — daalt testosteron geleidelijk al vanaf het dertigste levensjaar. Tegen de tijd dat een vrouw de perimenopauze bereikt, heeft ze al jaren lagere testosteronwaarden dan op haar hoogtepunt. Na de menopauze is de testosteronspiegel gemiddeld 50% lager dan op 25-jarige leeftijd.

Dit verklaart waarom sommige klachten — vermoeidheid, libidoverlies, afvlakking van motivatie — al jaren voor de menopauze sluipend beginnen. En waarom vrouwen die alleen oestrogeen en progesteron suppleren soms nog steeds vermoeid zijn en weinig zin in seks hebben.

Hoe herken je laag testosteron?

De klachten zijn divers en worden zelden direct met testosteron in verband gebracht:

• Aanhoudende vermoeidheid ondanks voldoende slaap
• Verminderd of afwezig libido — ook als de relatie goed is
• Moeite met spieropbouw ondanks regelmatig sporten
• Vlakke stemming, apathie, minder zin om dingen te ondernemen
• Concentratieproblemen die niet verbeteren met oestrogeensuppletie
• Haaruitval (met name op het hoofd, terwijl lichaamshaar afneemt)
• Droge, dunner wordende huid

Hoe wordt testosteron gemeten?

Via bloedonderzoek — maar hier is nuance belangrijk. Totaal testosteron geeft een eerste beeld, maar vrij testosteron is klinisch relevanter: dit is het deel dat biologisch actief is en daadwerkelijk door cellen kan worden gebruikt. SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) bindt testosteron en maakt het inactief — een hoog SHBG (wat bij oestrogeensuppletie kan stijgen) kan betekenen dat er weinig vrij testosteron beschikbaar is, ook al lijkt het totaal normaal.

Bij Menovia meten we zowel totaal als vrij testosteron, én SHBG — voor een compleet en klinisch zinvol beeld. Meer over wat we precies meten.

Bio-identiek testosteron als onderdeel van BHRT

Bij Menovia is testosteron onderdeel van het behandelplan wanneer bloedwaarden en klachten dit ondersteunen. We gebruiken bio-identiek testosteron — identiek aan het testosteron dat jouw lichaam zelf aanmaakt. De dosering bij vrouwen is aanzienlijk lager dan bij mannen, en wordt nauwkeurig afgestemd op jouw profiel.

Toedieningsvormen zijn crème of gel, transdermaal aangebracht op de huid. Bij de juiste dosering zijn ongewenste androgene effecten (zoals haargroei of huidveranderingen) zeldzaam — en bij een eerste signaal hiervan wordt de dosering direct bijgesteld.

Wat vrouwen beschrijven na testosteronsuppletie: meer energie, betere concentratie, terugkeer van libido, meer spierkracht en een gevoel van "mezelf zijn" dat ze jaren hadden gemist.

Testosteron en veiligheid

Testosteronsuppletie bij vrouwen is goed onderzocht en veilig bij correcte dosering en monitoring. Er is geen bewijs dat lage, fysiologische doseringen het risico op borstkanker verhogen. Integendeel — sommige onderzoeken suggereren dat testosteron een beschermend effect op borstweefsel kan hebben, onder andere door de werking van oestrogeen te balanceren.

Reguliere monitoring via bloedonderzoek — bij Menovia elke tien weken — zorgt dat waarden altijd binnen het fysiologische bereik blijven.

Testosteron in combinatie met oestrogeen en progesteron

Testosteron werkt het beste als onderdeel van een geïntegreerd hormoonplan. Het is geen vervanging voor oestrogeen of progesteron, maar een aanvulling die het volledige hormonale plaatje compleet maakt. Vrouwen die alle drie de hormonen op peil hebben, rapporteren de sterkste en meest brede verbetering in kwaliteit van leven.

Bij Menovia is testosteron standaard onderdeel van het Plus- en Compleet-pakket, en wordt het op indicatie ook in het Basis-pakket meegenomen. Wil je weten of jouw klachten passen bij laag testosteron? Plan een vrijblijvende screening.