BHRT en andere medicatie: wat je moet weten als je meerdere middelen gebruikt

Veel vrouwen in de overgang gebruiken naast BHRT ook andere medicatie: antidepressiva, bloeddrukpillen, schildkliermedicatie, maagzuurremmers of statines. Een logische vraag is dan: past dat samen? En moet ik iets aanpassen?

Kort samengevat

De meeste medicatie is goed te combineren met BHRT, maar een aantal combinaties vraagt om extra aandacht. Schildkliermedicatie (levothyroxine) kan een hogere dosis nodig hebben omdat oestrogeen de eiwitbinding van schildklierhormoon verhoogt; controle 6 tot 8 weken na de start van BHRT is dan gebruikelijk. Bloedverdunners en anti-epileptica zoals carbamazepine vragen om extra monitoring, terwijl antidepressiva, bloeddrukmedicatie en statines doorgaans zonder problemen te combineren zijn, met uitzondering van de interactie tussen bepaalde SSRI's en tamoxifen. Advies: meld bij Menovia altijd je volledige medicatielijst tijdens de intake, zodat een BIG-geregistreerde arts per medicatiecategorie beoordeelt of aanpassing of extra controle nodig is.

Het goede nieuws: de meeste medicatie is goed te combineren met BHRT. Maar er zijn aandachtspunten die het waard zijn om te kennen, en om te bespreken met je arts.

Schildkliermedicatie (levothyroxine)

Dit is de meest relevante combinatie. Oestrogeen, zowel endogeen als via BHRT, verhoogt de productie van thyroxine-bindend globuline (TBG) in de lever. TBG bindt schildklierhormoon in het bloed, waardoor er minder vrij, actief hormoon beschikbaar is voor de cellen.

Bij vrouwen die levothyroxine gebruiken en starten met BHRT, kan de behoefte aan schildkliermedicatie stijgen. Dit is geen gevaarlijke wisselwerking, maar het betekent dat schildklierwaarden (TSH, vrij T4) na de start van BHRT extra gecontroleerd moeten worden. Bij Menovia meten we schildklierwaarden standaard bij iedere patiënte.

Praktisch advies: informeer je arts over levothyroxinegebruik bij de start van BHRT. Plan een schildkliercontrole 6-8 weken na de start.

Antidepressiva (SSRI's en SNRI's)

SSRI's en SNRI's worden soms voorgeschreven voor de stemmingsklachten van de overgang, ook als er geen klinische depressie is. Ze hebben enig effect op opvliegers, maar zijn minder effectief dan BHRT voor het volledige klachtenpatroon.

De combinatie van antidepressiva en BHRT is over het algemeen veilig. Er is geen significante farmacologische wisselwerking die problemen geeft. Sommige vrouwen ontdekken dat ze, eenmaal goed ingesteld op BHRT, minder antidepressiva nodig hebben, omdat de hormonale oorzaak van stemmingsklachten is aangepakt. Dit is geen reden om op eigen initiatief te stoppen met antidepressiva. Dat doe je altijd in overleg met je voorschrijvend arts.

Uitzondering: tamoxifen. Sommige SSRI's (met name paroxetine en fluoxetine) remmen het CYP2D6-enzym, dat tamoxifen omzet naar zijn actieve vorm (endoxifen). Vrouwen die tamoxifen gebruiken voor borstkankerbehandeling, moeten dit bespreken met hun oncoloog voordat ze met SSRI's starten.

Bloeddrukverlagende medicatie

BHRT kan de bloeddruk beïnvloeden, in beide richtingen, afhankelijk van het type en de toedieningsvorm. Transdermaal oestradiol heeft een gunstiger effect op de bloeddruk dan orale oestrogenen.

Bij sommige vrouwen verbetert de bloeddruk na de start van BHRT (minder cortisolstress, betere slaap, ontspanning van bloedvaten door oestrogeen). Bij anderen blijft de bloeddruk ongewijzigd. Periodieke controle is standaard bij Menovia.

Praktisch advies: laat bloeddruk controleren bij de start van BHRT en periodiek daarna. Als bloeddrukverlagende medicatie nodig blijft, is dat prima. De combinatie is veilig.

Statines (cholesterolverlagers)

Statines en BHRT werken complementair. Oestrogeen heeft zelf een gunstig effect op het cholesterolprofiel (verhoogt HDL, verlaagt LDL). Vrouwen die na de menopauze statines zijn gestart vanwege een verslechterd cholesterolprofiel, kunnen na de start van BHRT zien dat hun waarden verbeteren, wat aanleiding kan zijn om de statinedosering te evalueren.

Er zijn geen directe farmacologische wisselwerkingen tussen statines en BHRT. Regelmatige controle van het lipidenprofiel wordt aanbevolen.

Maagzuurremmers (PPI's: protonpompremmers)

PPI's (zoals omeprazol of pantoprazol) zijn relevant voor BHRT om een indirecte reden: maagzuur is nodig voor de opname van bepaalde voedingsstoffen, waaronder vitamine B12, magnesium en calcium. Chronisch PPI-gebruik kan leiden tot tekorten aan deze stoffen, die allemaal relevant zijn voor hormonale gezondheid.

Er zijn geen directe wisselwerkingen tussen PPI's en transdermale BHRT. Maar bij langdurig PPI-gebruik is het zinvol om B12, magnesium en calcium te laten controleren.

Bloedverdunners (anticoagulantia)

Bij vrouwen die bloedverdunners gebruiken (zoals acenocoumarol, fenprocoumon of directe orale anticoagulantia zoals rivaroxaban of apixaban), is extra voorzichtigheid geboden bij BHRT. Oestrogeen, met name oraal, beïnvloedt stollingseiwitten. Bij transdermale toediening is dit effect minimaal, maar het verdient aandacht.

Vrouwen die bloedverdunners gebruiken, moeten dit altijd vermelden bij de start van BHRT. De arts bepaalt of en hoe BHRT veilig kan worden ingezet. Bij transdermale toediening is dit in de meeste gevallen mogelijk, maar vraagt om zorgvuldige monitoring.

Epilepsiemedicatie en CYP-inductoren

Sommige anti-epileptica (zoals carbamazepine, fenytoïne en rifampicine) zijn sterke inductoren van het CYP3A4-enzym, dat hormonen afbreekt in de lever. Zij kunnen het effect van BHRT verminderen door snellere hormoonomzetting. Bij transdermale toediening is dit effect minder dan bij orale hormonen, maar het vraagt wel om nauwkeurigere monitoring van bloedwaarden en eventuele doseringsaanpassing.

Kun je supplementen combineren met hormoontherapie?

In de meeste gevallen kun je veelgebruikte supplementen zonder bezwaar naast hormoontherapie gebruiken, maar niet elk supplement is neutraal. Vitamine D, magnesium, omega-3 en calcium gaan doorgaans goed samen met BHRT en kunnen je botten, spieren en algehele leefstijl ondersteunen. Toch zijn er supplementen die de werking van medicatie kunnen beïnvloeden, die je beter op een ander moment inneemt, of die je eerst met je arts bespreekt.

Sint-janskruid is hiervan het bekendste voorbeeld. Het is een sterke inductor van leverenzymen (waaronder CYP3A4) en kan daardoor de werking van verschillende medicijnen verminderen, hormonen inbegrepen. Gebruik je sint-janskruid tegen sombere buien, bespreek dit dan altijd eerst met je arts.

Hoge doses fyto-oestrogenen (zoals geconcentreerde soja-isoflavonen of rode klaver) werken zwak oestrogeenachtig. Naast hormoontherapie is de meerwaarde onduidelijk en over gelijktijdig gebruik in hoge doses is weinig bekend. Bespreek dit met je arts, zeker bij een verhoogd risico op hormoongevoelige aandoeningen.

Omega-3 (visolie) en vitamine E kunnen in hoge doses een licht bloedverdunnend effect hebben. Gebruik je bloedverdunners, meld dan ook je supplementen, zodat je arts kan meewegen of extra controle nodig is.

Praktisch advies: meld bij je intake niet alleen je medicatie, maar ook alle supplementen, vitamines en kruidenpreparaten die je gebruikt. Zo kan je arts beoordelen of iets beter op een ander moment ingenomen kan worden of extra aandacht vraagt. Onthoud daarbij dat supplementen een aanvulling zijn op je traject en op een gezonde leefstijl, en geen vervanging van een medisch plan. Ze kunnen bijdragen aan je algehele gezondheid, terwijl de kern van de behandeling de zorgvuldig afgestemde hormoontherapie blijft.

Wat te doen: open communicatie

De gouden regel bij iedere combinatie van medicatie en BHRT: wees volledig open over alle medicatie die je gebruikt bij de start van het traject. Geen bijwerking of wisselwerking is pijnlijker dan één die had kunnen worden voorzien.

Bij Menovia is een volledige medicatielijst onderdeel van de intake. We beoordelen per geval of aanpassingen nodig zijn en hoe monitoring eruit ziet. Meer over hoe het traject werkt.

Veelgestelde vragen

Kan ik vitamine D en magnesium gewoon naast mijn hormoontherapie blijven gebruiken? Voor de meeste vrouwen is dat geen probleem. Vitamine D, magnesium, calcium en omega-3 gaan doorgaans goed samen met BHRT. Meld ze wel bij je arts, want de dosering en het moment van inname kunnen soms uitmaken, en bij bloedverdunners of sint-janskruid is extra afstemming nodig.

Deze informatie is bedoeld als educatieve informatiebron en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Bij klachten of vragen over je persoonlijke situatie raden wij je aan een arts te raadplegen.