Duizeligheid in de overgang: oorzaken en aanpak

Ja, duizeligheid kan een klacht zijn die bij de overgang hoort. Rond de menopauze schommelen je oestrogeen- en progesteronspiegels sterk, en die schommelingen kunnen je evenwichtssysteem, je bloeddruk en je bloedsuiker tijdelijk uit balans brengen. In brede vragenlijsten onder vrouwen in de overgang geeft een groot deel aan wel eens duizelig te zijn, al is het wetenschappelijk bewijs voor een direct oorzakelijk verband nog beperkt. Duizeligheid is bovendien zelden op zichzelf te herleiden tot de hormonen: vaak speelt het samen met slecht slapen, opvliegers, migraine of stress. In dit artikel lees je wat er kan meespelen, hoe je overgangsgerelateerde duizeligheid onderscheidt van andere oorzaken, en wanneer je beter een arts raadpleegt.

Kort samengevat

• Duizeligheid komt in de overgang veel voor. Een deel van de vrouwen ervaart het, maar het bewijs dat de hormonen er de directe oorzaak van zijn is nog van beperkte kwaliteit.
• Oestrogeen heeft invloed op je evenwichtsorgaan, je bloedvaten en je energiestofwisseling. Bij dalende of schommelende spiegels kan je balanssysteem gevoeliger reageren.
• Duizeligheid hangt vaak samen met andere klachten: opvliegers, hartkloppingen, migraine, angst of stress, en slecht slapen.
• Sommige alarmsignalen horen niet bij de overgang. Plotselinge, heftige draaiduizeligheid, uitvalsverschijnselen of flauwvallen vragen om medische beoordeling.
• Leefstijl kan helpen, en wanneer duizeligheid deel is van een breder klachtenpatroon, kan een bredere overgangsevaluatie zinvol zijn.

Kan de overgang duizeligheid veroorzaken?

De overgang kan bijdragen aan een duizelig gevoel, maar het is zelden de enige verklaring. Onderzoekers beschrijven de overgang vooral als een faciliterende factor: de hormonale verandering maakt je evenwichtssysteem mogelijk gevoeliger, waardoor duizeligheid eerder de kop opsteekt. Een overzichtsstudie concludeert dat er een theoretische basis is om de overgang te zien als een periode waarin evenwichtsklachten makkelijker ontstaan, maar dat goed opgezette klinische studies nog schaars zijn (Mangia en Bittar).

Wat betekent dat in de praktijk? Dat duizeligheid een reele overgangsklacht kan zijn, maar dat wij tegelijk kritisch blijven kijken naar andere, soms beter behandelbare oorzaken. Eerlijk over de onzekerheid zijn hoort daar wat ons betreft bij.

Waarom kunnen hormonen je uit balans brengen?

Je gevoel van evenwicht ontstaat doordat je hersenen prikkels uit je ogen, je evenwichtsorgaan in het binnenoor en je spieren combineren. Oestrogeen speelt op meerdere plekken in dat systeem een rol. In het binnenoor en de evenwichtskernen zitten oestrogeenreceptoren, en oestrogeen is betrokken bij de energiestofwisseling, de doorbloeding en de prikkeloverdracht in die gebieden (overzichtsstudie).

Als de oestrogeenspiegel daalt of sterk schommelt, kan dat op verschillende manieren doorwerken:

• Evenwichtsorgaan. Het binnenoor kan gevoeliger reageren op verandering, waardoor je sneller een licht of zwevend gevoel ervaart.
• Bloedvaten en bloeddruk. Oestrogeen helpt de vaatspanning te reguleren. Bij schommelende spiegels kan je bloeddruk minder stabiel zijn, bijvoorbeeld een kortdurende daling bij het opstaan.
• Energiestofwisseling. Oestrogeen ondersteunt de opname van glucose in weefsels met een hoge energievraag, waaronder delen van het evenwichtssysteem.

Belangrijk om te weten: dit zijn vooral verklarende mechanismen uit fundamenteel en klein klinisch onderzoek. Ze maken aannemelijk waarom duizeligheid past bij de overgang, maar ze bewijzen niet dat jouw duizeligheid door hormonen komt.

Welke andere overgangsklachten hangen samen met duizeligheid?

Duizeligheid staat zelden op zichzelf. In de praktijk zien wij het vaak samen met andere klachten die elkaar versterken:

• Opvliegers en hartkloppingen. Een opvlieger gaat gepaard met vaatverwijding en soms een versnelde hartslag, en dat kan een licht of wiebelig gevoel geven. Meer hierover lees je in ons artikel over hartkloppingen in de overgang.
• Migraine. Bij een deel van de vrouwen verandert migraine in de overgang. Er bestaat een vorm, vestibulaire migraine, waarbij duizeligheid het meest op de voorgrond staat in plaats van hoofdpijn. Onderzoek noemt dit een belangrijke oorzaak van duizeligheid in de perimenopauze (Park en Moon). Zie ook ons artikel over migraine en de overgang.
• Bloedsuikerschommelingen. Een snelle daling van je bloedsuiker kan duizeligheid, trillerigheid en concentratieverlies geven. In de overgang verandert de gevoeligheid voor insuline, wat schommelingen in de hand kan werken (zie overgang en bloedsuiker).
• Angst, stress en slecht slapen. Spanning en vermoeidheid verlagen je drempel voor duizeligheid, en duizeligheid maakt op zijn beurt weer onrustig. Slaapproblemen versterken dat patroon, zoals wij beschrijven in waarom je in de overgang slecht slaapt.

Vraag je je af of jouw duizeligheid bij de overgang past? In onze gratis gids leggen we uit hoe klachten in de overgang met elkaar kunnen samenhangen en welke vragen je kunt stellen. Download de gratis gids →

Hoe onderscheid je overgangsduizeligheid van andere oorzaken?

Er is geen test die aantoont dat duizeligheid door de overgang komt. Wel zijn er aanwijzingen die de kans groter of kleiner maken. Overgangsgerelateerde duizeligheid is vaak licht en wisselend, komt samen met andere overgangsklachten op, en heeft geen vast draaiend karakter. Denk eerder aan een zweverig, licht in het hoofd of onvast gevoel dan aan de kamer die echt ronddraait.

Andere oorzaken hebben vaak herkenbare kenmerken. Draaiduizeligheid die opkomt bij het omdraaien in bed past bij een goedaardige positieduizeligheid (BPPD). Draaiduizeligheid met oorsuizen en gehoorverlies aan een kant kan wijzen op een aandoening van het binnenoor. Een schildklier die te snel of te traag werkt kan ook duizeligheid en hartkloppingen geven, wat lastig te onderscheiden is van de overgang; daarover lees je meer in ons artikel over de rol van de schildklier. Bij twijfel is het verstandig dit door een arts te laten uitzoeken, onder meer met bloedonderzoek.

Wanneer naar de (huis)arts?

Veel duizeligheid is onschuldig, maar sommige signalen horen niet bij de overgang en vragen om snelle beoordeling. Neem direct contact op met een arts of de spoedlijn bij duizeligheid in combinatie met een of meer van deze klachten (Thuisarts.nl):

• Plotselinge, heftige draaiduizeligheid die niet wegtrekt.
• Uitvalsverschijnselen: opeens moeilijk praten, slikken of lopen, of krachtverlies of een doof gevoel in een arm of been.
• Opeens dubbelzien of wazig zien.
• Flauwvallen of bijna flauwvallen.
• Plotseling gehoorverlies of oorsuizen aan een kant.
• Hevige hoofdpijn of nekpijn die je niet kent.
• Pijn op de borst of een onregelmatige, snelle hartslag.

Maak ook een afspraak als de duizeligheid je dagelijks leven belemmert, verergert, of langer dan enkele weken aanhoudt. Zeker als je ouder bent, hart- en vaatrisico's hebt of bloedverdunners gebruikt, is het verstandig dit niet te lang aan te zien.

Wat kun je zelf doen, en wanneer helpt een bredere aanpak?

Bij lichte, overgangsgerelateerde duizeligheid kan leefstijl al verschil maken. Deze stappen zijn laagdrempelig en veilig om zelf te proberen:

• Sta rustig op. Kom langzaam overeind vanuit lig of zit, zodat je bloeddruk zich kan aanpassen en je minder snel licht in het hoofd wordt.
• Drink voldoende. Uitdroging verlaagt je bloeddruk en maakt duizeligheid waarschijnlijker. Verdeel je vocht over de dag.
• Houd je bloedsuiker stabiel. Eet regelmatig en kies voor maaltijden die je bloedsuiker geleidelijk laten stijgen, zodat je scherpe dalen voorkomt.
• Let op cafeine, alcohol en stress. Deze kunnen zowel je bloeddruk als je slaap beinvloeden en duizeligheid versterken.
• Zorg voor je slaap. Vermoeidheid verlaagt je drempel voor duizeligheid, dus een rustiger avondritme kan bijdragen.

Helpen deze stappen onvoldoende, en maakt duizeligheid deel uit van een breder klachtenpatroon met bijvoorbeeld opvliegers, slaapproblemen, hersenmist of stemmingswisselingen, dan kan een bredere overgangsevaluatie zinvol zijn. Bij Menovia brengen wij via intake en bloedonderzoek in kaart wat er speelt. Wanneer klachten passen bij een hormonale disbalans, kan een behandeling met bio-identieke hormonen, aangevuld met leefstijladvies, bijdragen aan meer stabiliteit. Wij zien duizeligheid daarbij als onderdeel van het geheel, niet als los symptoom, en we beloven geen vaste uitkomst: wat passend is, hangt af van jouw situatie en gebeurt altijd onder begeleiding van een BIG-geregistreerde arts.

Veelgestelde vragen

Is duizeligheid een normaal overgangssymptoom? Duizeligheid komt in de overgang vaak voor en kan met de hormonale verandering samenhangen. Tegelijk is het verstandig andere oorzaken uit te sluiten, zeker als de klacht heftig is of niet past bij de rest van je klachten.

In welke fase van de overgang is duizeligheid het sterkst? Klachten zijn vaak het meest uitgesproken in de perimenopauze, wanneer de hormoonspiegels het sterkst schommelen. Dit verschilt per persoon.

Kan hormoontherapie duizeligheid verminderen? Er is nog te weinig goed onderzoek dat hormoontherapie specifiek voor duizeligheid onderbouwt. Wanneer duizeligheid deel is van een breder pakket overgangsklachten dat op een hormonale disbalans wijst, kan een behandeling in de praktijk bijdragen aan verbetering. Dit is altijd een individuele afweging met je arts.

Wanneer moet ik me zorgen maken? Bij plotselinge heftige draaiduizeligheid, uitvalsverschijnselen, flauwvallen of eenzijdig gehoorverlies. Zoek dan direct medische hulp.

Helpt drinken en op tijd eten echt tegen duizeligheid? Voldoende drinken en regelmatig eten houden je bloeddruk en bloedsuiker stabieler, en dat kan lichte duizeligheid verminderen. Het is een veilige eerste stap, geen vervanging voor onderzoek bij aanhoudende klachten.

Bronnen

• Mangia LRL, Bittar RSM. Is there any relationship between the menopause transition and dizziness? Brazilian Journal of Otorhinolaryngology, 2026. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• Park JH, Moon IS. Vestibular migraine may be an important cause of dizziness/vertigo in perimenopausal period. Auris Nasus Larynx, 2010. sciencedirect.com
• Thuisarts.nl. Ik ben duizelig. Nederlands Huisartsen Genootschap. thuisarts.nl
• Kenniscentrum Duizeligheid. Orthostatische hypotensie. kenniscentrumduizeligheid.nl

Deze informatie is bedoeld als educatieve informatiebron en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Bij klachten of vragen over je persoonlijke situatie raden wij je aan een arts te raadplegen.