Overgang hartkloppingen: normaal of niet?

Je ligt 's nachts wakker en voelt ineens je hart bonken, overslaan of racen. Het duurt even, en het is weg voordat je goed en wel begrijpt wat er gebeurde. Schrikken doe je er wel van, zeker als het vaker terugkomt. Hartkloppingen in de overgang voelen vaak beangstigend, maar bij een groot deel van de vrouwen hangen ze samen met schommelende hormoonspiegels en niet met een hartprobleem. Dit artikel legt uit hoe je het verschil herkent, welke stappen je zelf kunt zetten, en, net zo belangrijk, wanneer je hartkloppingen juist niet moet afwachten.

Kort samengevat

Hartkloppingen in de overgang ontstaan doordat dalende en schommelende oestrogeenspiegels het autonome zenuwstelsel en de hartslagregulatie beïnvloeden, vaak in combinatie met opvliegers en nachtzweten. Bij de meeste vrouwen zijn ze onschuldig. Naar schatting krijgt 20 tot 40% van de vrouwen in de perimenopauze en tot ruim de helft na de menopauze last van hartkloppingen. Toch verdienen aanhoudende hartkloppingen altijd navraag bij een arts, zeker in combinatie met schildklierklachten: laat je TSH-waarde controleren (streefwaarde 0,4 tot 4,0 mU/L) en combineer dat met bloedonderzoek naar hormoonspiegels, zoals Menovia standaard aanbiedt binnen het diagnostische traject. En let op: gaan hartkloppingen samen met pijn op de borst, uitstraling naar arm of kaak, kortademigheid of flauwvallen, bel dan direct 112.

Waarom dit belangrijk is

Hartkloppingen horen bij de klachten die vrouwen in de overgang het meest verontrusten, en tegelijk bij de minst besproken. Naar schatting meldt 20 tot 40% van de vrouwen in de perimenopauze, en tot ruim de helft na de menopauze, hartkloppingen als klacht, vaak samen met opvliegers en slaapproblemen. Grootschalig onderzoek naar de overgang (de SWAN-studie) laat zien dat hartkloppingen door de hele overgang heen voorkomen en bij de meeste vrouwen niet wijzen op een hartprobleem.

De oorzaak ligt voor een deel bij oestrogeen: dit hormoon heeft invloed op de vaatwand en op de prikkelgeleiding in het hart, en wanneer de spiegel schommelt, kan dat kortstondige hartritmeveranderingen geven. Dat verklaart waarom veel vrouwen de klacht juist rond opvliegers of 's nachts merken.

Het lastige is dat hartkloppingen ook bij schildklierproblemen, bloedarmoede of angst voorkomen, en die oorzaken overlappen qua leeftijd vaak met de overgang. Zonder bloedonderzoek is het onderscheid moeilijk te maken op gevoel alleen. Dat is precies waarom een gestructureerde diagnose meer oplevert dan afwachten.

Wat je nodig hebt

• Een dagboekje of app om frequentie, tijdstip en duur van de hartkloppingen bij te houden
• Inzicht in je cyclus of laatste menstruatiedatum, als richtlijn voor waar je in de overgang zit
• Bloedonderzoek naar FSH, oestradiol en TSH (schildklier)
• Eventueel een 24-uurs hartfilmpje (holter) als de huisarts dat aanraadt
• Toegang tot een behandelaar die hormoonwaarden, leefstijl en eventueel bio-identieke hormoontherapie tegelijk kan beoordelen

De stappen

1. Leg het patroon vast

Schrijf drie tot vier weken lang op wanneer de hartkloppingen optreden: overdag, 's nachts, na koffie, tijdens stress of samen met een opvlieger. Dit patroon helpt een arts om onderscheid te maken tussen hormonale schommelingen en andere oorzaken. Veelgemaakte fout: alleen de ergste momenten onthouden en de milde, frequente episodes vergeten te noteren, waardoor het beeld vertekend raakt.

2. Laat je schildklier meenemen in het bloedonderzoek

Hartkloppingen en opvliegers lijken sterk op elkaar qua gevoel, maar een te snel werkende schildklier (TSH onder 0,4 mU/L) geeft vaak dezelfde klachten. Vraag daarom altijd om TSH naast de hormoonwaarden, zoals ook wordt toegelicht in de uitleg over schildklier en opvliegers. Veelgemaakte fout: alleen naar oestrogeen laten kijken en de schildklier overslaan, terwijl beide systemen elkaar beïnvloeden.

3. Vraag hormoonspiegels op, niet alleen FSH

Een FSH-waarde boven 25 tot 30 IE/L wijst op de overgang, maar zegt weinig over de fluctuatiesnelheid die hartkloppingen veroorzaakt. Oestradiol, en bij Menovia ook DNA-onderzoek en een DUTCH-test, geven een preciezer beeld van hoe je lichaam hormonen aanmaakt en afbreekt. Veelgemaakte fout: genoegen nemen met één losse meting, terwijl hormoonspiegels binnen dagen kunnen schommelen.

4. Zet leefstijl en hormoontherapie gelijktijdig in

Cafeïne, alcohol en slaaptekort versterken hartkloppingen, maar leefstijlaanpassing alleen verklaart bij de meeste vrouwen niet de volledige klacht. Bij Menovia worden bloedwaarden, microbioomanalyse, leefstijladvies en, waar geïndiceerd, bio-identieke hormoontherapie in één behandelplan gecombineerd in plaats van na elkaar geprobeerd. Veelgemaakte fout: eerst maandenlang alleen op leefstijl inzetten voordat hormoontherapie serieus wordt overwogen, terwijl gelijktijdige inzet vaak sneller stabiliteit geeft.

5. Monitor elke 12 weken

Als hormoontherapie wordt gestart, hoort daar controle bij: een maandelijks consult, de MRS-vragenlijst en bloedwaarden die elke 12 weken opnieuw worden beoordeeld binnen het traject van BIG-geregistreerde artsen. Dat voorkomt onder- of overdosering en houdt de behandeling aangepast op wat je lichaam op dat moment nodig heeft. Veelgemaakte fout: stoppen met monitoren zodra de klachten verminderen, terwijl hormoonspiegels in de jaren rond de overgang blijven verschuiven.

6. Evalueer na zes maanden

Het volledige traject duurt minimaal zes maanden en eindigt met een evaluatie van klachten, bloedwaarden en eventuele bijstelling van de behandeling. Op dat moment wordt duidelijk of de hartkloppingen zijn afgenomen en of de gekozen aanpak (Basis, Plus of Compleet, met prijzen van €75 tot €199 per maand) nog aansluit. Veelgemaakte fout: het traject vroegtijdig afbreken vlak voor de evaluatie, terwijl juist die laatste stap het effect meetbaar maakt.

Problemen oplossen

• Hartkloppingen blijven ondanks normale schildklierwaarden: vraag dan gericht naar oestradiol en FSH; een TSH binnen de norm sluit hormonale schommelingen door de overgang niet uit.
• Klachten verergeren 's nachts: dit hangt vaak samen met nachtzweten en verstoorde slaap, die op hun beurt het hartritme beïnvloeden; noteer of hartkloppingen samenvallen met opvliegers.
• Paniekgevoel bij hartkloppingen: onderscheid tussen een hormonale piek en een paniekaanval is lastig zonder meting; een holter-onderzoek van 24 uur geeft objectief inzicht.
• Hartkloppingen na cafeïne of alcohol: verminder deze triggers tijdelijk om te zien of de frequentie daalt, als aanvulling op bloedonderzoek, niet als vervanging ervan.
• Klachten die niet reageren op de eerste aanpassing: dit is precies waarom controle elke 12 weken in het traject zit; bijstelling van dosering of aanvullend leefstijladvies gebeurt op basis van nieuwe bloedwaarden, niet op gevoel.

Wanneer zijn hartkloppingen wél reden voor spoed?

De meeste hartkloppingen in de overgang zijn onschuldig. Toch zijn er situaties waarin je ze niet moet afwachten. Bel direct 112 als je hartkloppingen samengaan met een of meer van deze alarmsignalen:

• pijn of een drukkend, beklemmend gevoel op de borst dat niet binnen een paar minuten wegtrekt
• pijn die uitstraalt naar je arm, kaak, hals, rug of bovenbuik
• kortademigheid, of het gevoel dat je flauwvalt
• flauwvallen, duizeligheid, misselijkheid, zweten of plotseling wegtrekkende kleur
• hartkloppingen die lang aanhouden, niet wegzakken als je even rustig gaat zitten, of gepaard gaan met je onwel voelen

Twijfel je? Bij hartklachten geldt: bel liever één keer te vaak dan één keer te weinig. Menovia is een digitale kliniek voor menopauzezorg en geen spoedzorg. Bij deze alarmsignalen bel je 112, of buiten kantooruren de huisartsenpost. Heb je terugkerende hartkloppingen zónder deze alarmsignalen, bespreek ze dan met je huisarts, ook om je hart zelf te laten nakijken. Deze richtlijn volgt Thuisarts.nl en de Hartstichting.

Tools en bronnen

• Een klachtendagboek (papier of app) voor minimaal drie weken
• Bloedonderzoek naar FSH, oestradiol en TSH via je huisarts of via het intaketraject van Menovia
• De vier diagnostische pijlers die Menovia gebruikt: bloedonderzoek, DNA-onderzoek, microbioomanalyse en de DUTCH-test
• Een holter-hartfilmpje, aan te vragen via de huisarts bij aanhoudende klachten
• Sinds mei 2026 wordt een deel van de consulten vergoed via de aanvullende verzekering (categorie natuurgeneeskundig consult), al verschilt dit per verzekeraar en polis; magistrale medicatie, DHEA en testosteron vallen hier niet onder

Wat je nu moet doen

Als de hartkloppingen langer dan enkele weken aanhouden of samen met andere klachten optreden, is de volgende stap bloedonderzoek en een gesprek met een arts die hormonale en schildklieroorzaken samen beoordeelt. Gaan ze samen met een van de alarmsignalen hierboven, wacht dan niet en bel 112. Wil je weten hoe lang deze fase gemiddeld duurt en of je klachten daarbij passen, lees dan de uitleg over hoe lang de overgang gemiddeld duurt.

Veelgestelde vragen

Zijn hartkloppingen in de overgang gevaarlijk?

Bij de meeste vrouwen zijn ze onschuldig en hangen ze samen met schommelende oestrogeenspiegels. Aanhoudende of hevige hartkloppingen verdienen altijd medische navraag om schildklierproblemen of hartritmestoornissen uit te sluiten. Gaan ze samen met pijn op de borst, uitstraling naar arm of kaak, kortademigheid of flauwvallen, bel dan direct 112.

Hoe lang duren hartkloppingen tijdens de overgang?

De duur verschilt sterk per vrouw en hangt samen met hoe lang de hormoonschommelingen aanhouden, wat vaak enkele jaren rond de perimenopauze is.

Is overgang hartkloppingen hetzelfde als een paniekaanval?

Nee, al voelen ze soms hetzelfde: hormonale hartkloppingen ontstaan meestal los van angst, terwijl een paniekaanval vaak gepaard gaat met kortademigheid en een gevoel van dreigend gevaar.

Kan schildklierproblematiek hartkloppingen in de overgang verergeren?

Ja, een te snel werkende schildklier (TSH onder 0,4 mU/L) geeft vergelijkbare klachten en komt vaak samen voor met overgangsklachten, wat het belang van gecombineerd bloedonderzoek verklaart.

Helpt hormoontherapie tegen hartkloppingen in de overgang?

Bij een deel van de vrouwen nemen hartkloppingen af wanneer oestrogeenspiegels stabieler worden via bio-identieke hormoontherapie, ingezet naast leefstijlaanpassingen en op basis van bloedwaarden. Het bewijs hiervoor is nog beperkt en hormoontherapie is niet voor iedereen passend of gewenst. Belangrijk: je hart hoort eerst goed beoordeeld te zijn voordat je hartkloppingen aan de overgang toeschrijft.

Wordt de behandeling vergoed?

Sinds mei 2026 wordt een deel van de consulten vergoed via de aanvullende verzekering, afhankelijk van je polis; magistrale medicatie, DHEA en testosteron zijn hiervan uitgesloten.

Wanneer moet ik met hartkloppingen naar de huisarts?

Bij terugkerende of hinderlijke hartkloppingen zónder alarmsignalen is het verstandig je hart een keer te laten nakijken door je huisarts; bloedonderzoek is dan de logische eerste stap. Bij de alarmsignalen hierboven (pijn op de borst, uitstraling, kortademigheid, flauwvallen of hartkloppingen die niet wegzakken) bel je meteen 112.

Tot slot

Wat veel vrouwen niet weten: hartkloppingen tijdens de overgang pieken vaak niet tijdens de opvlieger zelf, maar in de minuten erna, wanneer de lichaamstemperatuur weer daalt en het autonome zenuwstelsel herstelt. Wie dat patroon herkent in het klachtendagboek, geeft de arts een veel scherper startpunt voor diagnose dan een vage klacht als “af en toe hartkloppingen”.

Gerelateerde gidsen

• Hoe lang duurt de overgang gemiddeld

---

Deze informatie is bedoeld als educatieve informatiebron en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Bij klachten of vragen over je persoonlijke situatie raden wij je aan een arts te raadplegen.