Hormoontherapie voor vrouwen met migraine

Migraine, ook migraine met aura, is meestal geen absolute reden om af te zien van hormoontherapie in de overgang. Wel vraagt het om een individuele afweging door een arts en om een bewuste keuze van de toedieningsvorm. De voorkeur gaat in de praktijk uit naar transdermale oestradiol, een pleister of gel in een lage dosering, omdat die de leverpassage vermijdt en een gelijkmatige spiegel geeft in plaats van pieken en dalen. De bekende waarschuwing dat oestrogeen bij migraine met aura het risico op een herseninfarct verhoogt, komt vooral uit onderzoek naar de gecombineerde anticonceptiepil en niet uit onderzoek naar menopauzale hormoontherapie.

Kort samengevat

• Migraine, ook met aura, is meestal geen absolute contra-indicatie voor menopauzale hormoontherapie, maar het vereist een individuele beoordeling door een arts.
• De strenge koppeling tussen aura en oestrogeen komt vooral van de anticonceptiepil met hoge doses synthetisch ethinylestradiol, niet van de lage doses lichaamseigen oestradiol in hormoontherapie.
• Transdermale oestradiol (pleister of gel) heeft bij migraine de voorkeur: het vermijdt de eerste leverpassage en geeft een stabiele spiegel, wat schommelingen als aanvalstrigger kan verkleinen.
• Migraine verandert vaak tijdens de overgang. Schommelende spiegels kunnen aanvallen verergeren, terwijl een stabiele lage spiegel na de menopauze de aanvallen bij een deel van de vrouwen juist doet afnemen. Dit verschilt per persoon.
• Bespreek je aura-status en je migrainegeschiedenis altijd expliciet met je arts voordat je start.

Mag je hormoontherapie gebruiken als je migraine hebt?

In de meeste gevallen kan dat, mits het onder begeleiding van een arts gebeurt. Migraine komt veel voor bij vrouwen in de perimenopauze, en een migrainegeschiedenis sluit hormoontherapie niet automatisch uit. Wat telt, is een zorgvuldige afweging: heb je aura, hoe ziet je aanvalspatroon eruit, welke andere risicofactoren spelen mee, en welke overgangsklachten wil je behandelen.

De keuze draait daarbij minder om de vraag of je oestrogeen mag gebruiken, en meer om de vorm en de dosering. Een lage, gelijkmatige dosering via de huid is een ander verhaal dan een hoge orale dosering. Dat onderscheid lichten we hieronder toe.

Waarom is het verschil tussen de pil en hormoontherapie belangrijk?

De waarschuwing die veel vrouwen kennen, namelijk dat je bij migraine met aura geen oestrogeen mag gebruiken, gaat over de gecombineerde anticonceptiepil. Die pil bevat synthetisch ethinylestradiol in een relatief hoge dosis, en dat is bij migraine met aura gekoppeld aan een verhoogd risico op een herseninfarct. De Wereldgezondheidsorganisatie ontraadt de gecombineerde pil daarom bij vrouwen boven de 35 met migraine met aura (American Headache Society).

Menopauzale hormoontherapie is een andere categorie. Die gebruikt lichaamseigen oestradiol in een veel lagere dosering, vaak via de huid. Onderzoekers wijzen erop dat het aura-risico dat bij de anticonceptiepil geldt, niet zomaar over te zetten is op deze lage, fysiologische doses. Het risico verdwijnt niet als vanzelf, maar het valt in een andere orde van grootte.

Waarom heeft transdermale oestradiol de voorkeur bij migraine?

Orale oestrogeen passeert eerst de lever. Daar beinvloedt het de aanmaak van stollingsfactoren, wat het risico op vasculaire complicaties licht kan verhogen. Transdermale oestradiol, via een pleister of gel, omzeilt die eerste leverpassage grotendeels en heeft daardoor minder effect op de stolling. Richtlijnen adviseren de transdermale route dan ook bij vrouwen met een verhoogd vasculair risico (NICE NG23).

Voor migraine speelt nog iets mee: een pleister of gel geeft een gelijkmatige spiegel, terwijl tabletten meer schommeling geven. Juist die schommelingen, en vooral het dalen van oestrogeen, werken bij veel vrouwen als aanvalstrigger. Een stabiele, lage dosering kan die trigger helpen verkleinen (MacGregor, 2018).

Wat betekent migraine met aura voor de keuze?

Migraine met aura gaat gepaard met een iets hoger uitgangsrisico op een herseninfarct, ook zonder hormonen. Dat is de reden voor de terughoudendheid met oestrogeen. Bij menopauzale hormoontherapie met een lage, transdermale dosering lichaamseigen oestradiol geldt aura echter niet als absolute contra-indicatie, anders dan bij de anticonceptiepil met ethinylestradiol (Expert Review of Neurotherapeutics, 2024).

De praktische lijn die artsen vaak volgen: gebruik de laagste effectieve dosering die je overgangsklachten onder controle brengt, kies voor de transdermale route, en bespreek je aura-status expliciet. Neemt de aura in frequentie of karakter toe na de start, dan is dat reden om de behandeling opnieuw te bekijken, niet om zonder overleg door te gaan.

Vraag je je af hoe hormonen en jouw migraine op elkaar inwerken? Onze gratis gids legt de bredere kijk op de overgang uit en kan je helpen het gesprek met je arts voor te bereiden. Download de gratis gids →

Verandert migraine tijdens de overgang?

Vaak wel. In de perimenopauze bewegen de oestrogeenspiegels grillig, en die schommelingen kunnen migraine tijdelijk verergeren, vooral migraine zonder aura die samenhangt met de menstruatie. Na de menopauze, wanneer de spiegels laag maar stabiel blijven, nemen de aanvallen bij een deel van de vrouwen juist af. Dit verschilt sterk per persoon en is niet op voorhand te voorspellen.

Daarom draait hormoontherapie bij migraine niet om oestrogeen vermijden, maar om schommelingen vermijden. Wil je meer lezen over dit mechanisme, dan gaat ons artikel over hoe hormoonschommelingen je hoofdpijn beinvloeden daar dieper op in.

Hoe pakt Menovia dit aan?

Bij Menovia nemen we migraine en aura standaard mee in de intake, juist omdat een deel van de vrouwen die zich aanmeldt al een migrainediagnose heeft. We werken met bio-identieke, lichaamseigen hormonen en geven bij migraine de voorkeur aan transdermale oestradiol in een dosering op maat. Als de baarmoeder aanwezig is, hoort daar progesteron bij ter bescherming van het baarmoederslijmvlies; we gebruiken daarvoor gemicroniseerd, bio-identiek progesteron.

De dosering stemmen we af op je bloedwaarden en je klachtenpatroon, met bloedonderzoek elke twaalf weken en een maandelijks consult bij een BIG-geregistreerde arts. Zo zien we niet alleen wat je bloedwaarden doen, maar ook hoe je je voelt. Wil je weten waar je op moet letten bij het kiezen van een kliniek, lees dan waar je op moet letten bij een overgangskliniek, en meer over bio-identieke hormonen.

Wanneer naar de (huis)arts?

Migraine is meestal goedaardig, maar sommige verschijnselen horen snel beoordeeld te worden. Neem contact op met je huisarts of, bij acute uitval, met de spoedzorg als je een van de volgende dingen herkent:

• Voor het eerst aura, of een aura die duidelijk anders is dan je gewend bent, zeker als je oestrogeen gebruikt.
• Een aura die langer dan een uur duurt, of neurologische klachten zoals krachtsverlies of uitval van spraak of zicht die niet vanzelf overgaan.
• Een plotselinge, zeer heftige hoofdpijn die binnen seconden tot minuten op zijn hevigst is.
• Een duidelijke toename van aanvallen of aura kort nadat je met hormoontherapie bent gestart.

Bij tekenen van een beroerte, zoals een scheve mond, onduidelijke spraak of uitval van een arm, bel je direct 112. Twijfel je of je aura-status hormoontherapie in de weg staat, leg die vraag dan voor aan een arts voordat je zelf iets aanpast.

Veelgestelde vragen

Kan hormoontherapie mijn migraine verergeren? Bij een deel van de vrouwen kunnen schommelingen in de oestrogeenspiegel aanvallen tijdelijk beinvloeden. Een stabiele, transdermale dosering is er juist op gericht die schommelingen te verkleinen. Neemt de migraine na de start toe, overleg dan over dosisaanpassing in plaats van meteen te stoppen.

Mag ik hormoontherapie gebruiken bij migraine met aura? Meestal wel, mits onder begeleiding en met de laagste effectieve transdermale dosering. Aura is bij lage doses lichaamseigen oestradiol geen absolute contra-indicatie, anders dan bij de anticonceptiepil. Bespreek je aura-status altijd expliciet met je arts.

Welke toedieningsvorm heeft de voorkeur bij migraine? Transdermale oestradiol, via een pleister of gel, heeft doorgaans de voorkeur boven tabletten. Het vermijdt de leverpassage en geeft een gelijkmatiger spiegel, wat de kans op schommelingen als trigger verkleint.

Neemt migraine af na de overgang? Bij een deel van de vrouwen wel, zodra de oestrogeenspiegel laag maar stabiel blijft. Zeker is dat niet, want migraine kent meerdere triggers, waaronder slaaptekort. Slaapproblemen in de overgang vragen daarom aparte aandacht, zoals we bespreken in ons artikel over slaapproblemen in de overgang.

Wordt hormoontherapie bij migraine vergoed? Een deel van de consultkosten kan, afhankelijk van je polis en verzekeraar, worden vergoed via de aanvullende verzekering. Geregistreerde bio-identieke hormonen via je eigen apotheek worden grotendeels vergoed; magistraal bereide medicatie doorgaans niet.

Bronnen

• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management (NG23). nice.org.uk.
• MacGregor EA. Migraine, menopause and hormone replacement therapy. Post Reproductive Health, 2018. journals.sagepub.com.
• Considerations for hormonal therapy in migraine patients: a critical review of current practice. Expert Review of Neurotherapeutics, 2024. tandfonline.com.
• American Headache Society. Migraine and Contraceptives. americanheadachesociety.org.

Deze informatie is bedoeld als educatieve informatiebron en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Bij klachten of vragen over je persoonlijke situatie raden wij je aan een arts te raadplegen.