Oorsuizen in de overgang: is tinnitus een overgangsklacht

Oorsuizen (tinnitus) is niet erkend als een officiële overgangsklacht, en het bewijs voor een directe hormonale oorzaak is zwak en vooral associatief. Toch merken sommige vrouwen dat het geluid begint rond dezelfde periode als hun eerste opvliegers of slaapproblemen. Oorsuizen is meestal multifactorieel: gehoor, bloeddruk, schildklier, stress en slaap spelen vaak allemaal mee. Hieronder lees je wat er wel en niet bekend is, en wanneer je ermee naar een arts gaat.

Kort samengevat

• Oorsuizen staat niet op de lijst van erkende overgangsklachten en het bewijs voor een directe hormonale oorzaak is zwak en vooral associatief.
• De klacht is meestal multifactorieel: gehoorschade, bloeddruk en vaatgezondheid, schildklier, stress en slaap kunnen allemaal een rol spelen.
• Hormoontherapie is geen bewezen behandeling voor oorsuizen. Het onderzoek is tegenstrijdig: sommige studies zien minder oorsuizen bij gebruiksters, andere juist meer gehoorproblemen bij langer gebruik.
• Slechte slaap en verhoogde stress, vaak in de overgang, versterken de waarneming van oorsuizen, ongeacht de onderliggende oorzaak.
• Rode vlaggen zoals eenzijdig, kloppend (pulserend) of plotseling opgekomen oorsuizen, plotseling gehoorverlies of duizeligheid horen snel bij de (huis)arts of KNO-arts.

Is oorsuizen een erkende overgangsklacht?

Nee. Oorsuizen wordt niet als officiële overgangsklacht erkend en staat niet in de standaardlijsten van klachten rond de overgang. Wel zijn er aanwijzingen dat hormonen bij een deel van de vrouwen een rol kunnen spelen, maar dat verband is niet hard aangetoond.

De achtergrond: in de gehoorbaan en het binnenoor zijn oestrogeenreceptoren aanwezig, en oestrogeen speelt een rol bij de aanleg en het onderhoud van de gehoorbaan. In theorie kunnen schommelende hormoonspiegels daardoor invloed hebben op de doorbloeding en signaalverwerking in dat gebied. Volgens Tinnitus UK is het verband tussen oorsuizen en de overgang echter nog niet goed begrepen en is meer onderzoek nodig.

Kan de overgang oorsuizen veroorzaken? Wat zegt het onderzoek?

Het eerlijke antwoord is: mogelijk, bij sommige vrouwen, maar het bewijs is zwak en vooral associatief. Enkele studies vonden dat vrouwen met oorsuizen gemiddeld lagere oestrogeenspiegels hadden dan vrouwen zonder, wat een beschermende rol van oestrogeen suggereert. Dat is een verband, geen aangetoonde oorzaak.

Wat ontbreekt, is goed onderzoek naar hoeveel vrouwen daadwerkelijk door de overgang zelf oorsuizen krijgen. Het meeste tinnitusonderzoek richt zich op gehoorschade, hart- en vaatgezondheid en stress, niet op hormoonschommelingen rond de menopauze als op zichzelf staande factor. Daardoor is de menopauzale bijdrage lastig te becijferen.

Wel goed onderbouwd is dat verstoorde slaap en verhoogde stress, twee klachten die in de overgang vaak samen optreden, de waarneming van bestaand oorsuizen kunnen versterken. Het geluid verandert dan niet per se, maar je merkt het sterker op en hebt er meer last van.

Helpt hormoontherapie tegen oorsuizen?

Er is geen betrouwbaar bewijs dat hormoontherapie oorsuizen verhelpt, en het onderzoek spreekt elkaar tegen. Een grote nationale cohortstudie zag bij gebruiksters van hormoontherapie juist minder oorsuizen. Andere gegevens uit de Nurses Health Study wijzen de andere kant op: langer gebruik van orale hormoontherapie hing samen met een hoger risico op gehoorverlies, en in sommige studies is hormoontherapie in verband gebracht met meer in plaats van minder oorsuizen.

Kortom: hormoontherapie is geen behandeling voor oorsuizen op zich, en wij zetten het daar ook niet voor in. Wel kan een breder overgangstraject klachten als slaapproblemen en stress verbeteren, en in de praktijk zien wij dat een betere nachtrust kan helpen bij hoe je het geluid ervaart. Dat is iets anders dan het oorsuizen wegnemen.

Vermoed je dat je oorsuizen bij de overgang hoort? Oorsuizen komt zelden alleen en hangt vaak samen met slaap, stress en andere klachten die rond de overgang kunnen veranderen. Download de gratis gids →

Welke andere oorzaken spelen vaak mee?

Omdat oorsuizen zelden een enkele oorzaak heeft, is het verstandig om eerst de meest voorkomende andere verklaringen uit te sluiten voordat je de overgang aanwijst. Denk aan:

• Gehoorverlies en gehoorschade. Lawaaischade, ouderdomsslechthorendheid of een oorsmeerprop zijn veelvoorkomende oorzaken. Een gehoortest bij een audioloog of KNO-arts kan dit in kaart brengen.
• Bloeddruk en vaatgezondheid. Oorsuizen zonder duidelijk gehoorverlies hangt regelmatig samen met bloeddruk en vaatgezondheid, factoren die rond de overgang mee kunnen veranderen. Lees ook hartkloppingen in de overgang.
• Schildklier. Een te snel of te traag werkende schildklier kan klachten geven die op de overgang lijken, oorsuizen soms inbegrepen. Meer hierover in de rol van de schildklier tijdens de overgang.
• Stress en slaap. Deze veroorzaken oorsuizen doorgaans niet, maar kunnen de waarneming ervan wel versterken.
• Leefstijlfactoren. Cafeïne, alcohol en harde geluiden kunnen de klacht bij sommige mensen tijdelijk verergeren.

Let op: kloppend (pulserend) oorsuizen of oorsuizen dat samengaat met duizeligheid en wisselend gehoor kan wijzen op een specifieke oorzaak, zoals de ziekte van Ménière of een vaatprobleem. Dat hoort medisch beoordeeld te worden.

Wat kun je zelf doen bij oorsuizen?

Deze maatregelen nemen oorsuizen niet weg, maar kunnen wel helpen bij hoe je ermee omgaat en hoe sterk je het merkt:

• Zet geluid op de achtergrond. Volledige stilte laat je brein juist scherper op het geluid focussen. Zacht achtergrondgeluid, bijvoorbeeld een ventilator of natuurgeluiden op laag volume, kan de waarneming verminderen.
• Werk aan je nachtrust. Slechte slaap versterkt de klacht overdag. Een vaste avondroutine kan bijdragen; meer tips vind je in slaapproblemen in de overgang.
• Beperk cafeïne, alcohol en harde geluiden. Kijk of minderen bij jou verschil maakt en gebruik gehoorbescherming in luidruchtige omgevingen.
• Houd kort een klachtendagboek bij. Noteer wanneer het oorsuizen optreedt en of het samenvalt met opvliegers, slaaptekort of stress. Dat helpt jou en je arts om patronen te herkennen.

Wanneer naar de (huis)arts?

Oorsuizen is meestal onschuldig, maar sommige kenmerken vragen om beoordeling. Neem contact op met je huisarts als je veel last hebt van oorsuizen of als het plotseling is opgekomen, bijvoorbeeld na een ongeval, val of klap tegen het hoofd. Ga ook naar de arts bij oorsuizen aan één oor of bij oorsuizen samen met andere klachten zoals oorpijn, hoofdpijn, duizeligheid of problemen met zien (Thuisarts.nl).

Bel je huisarts of de huisartsenpost meteen als je plotseling oorsuizen krijgt en tegelijk plotseling slechter of niet meer hoort aan één oor. Volgens de NICE-richtlijn horen plotseling gehoorverlies, aanhoudend eenzijdig oorsuizen en kloppend (pulserend) oorsuizen met voorrang beoordeeld te worden. Ook oorsuizen dat je dagelijks functioneren sterk belemmert, is een goede reden om hulp te zoeken.

Veelgestelde vragen

Is oorsuizen een overgangsklacht? Oorsuizen wordt niet als officiële overgangsklacht erkend. Er zijn aanwijzingen voor een hormonale bijdrage bij sommige vrouwen, maar dat bewijs is zwak. Sluit eerst gehoorverlies, oorsmeer en schildklierproblemen uit voordat je de overgang als oorzaak aanwijst.

Kan de overgang oorsuizen veroorzaken? Mogelijk, bij een deel van de vrouwen, maar dit is niet aangetoond. Waarschijnlijker is dat de overgang oorsuizen niet rechtstreeks veroorzaakt, maar dat slaap, stress en veranderingen in bloeddruk de klacht beïnvloeden.

Helpt hormoontherapie tegen oorsuizen? Er is geen betrouwbaar bewijs dat hormoontherapie oorsuizen verhelpt, en het onderzoek is tegenstrijdig. Wij zetten hormoontherapie niet in als behandeling voor oorsuizen. Wel kan een breder traject slaap en stress verbeteren, wat de waarneming van het geluid kan verzachten.

Verdwijnt oorsuizen na de overgang vanzelf? Dat is niet te voorspellen. Bij sommige vrouwen neemt het af naarmate hormoonspiegels stabiliseren, bij anderen blijft het. Verandert er niets of verergert het, dan is medische beoordeling verstandig.

Kan stress oorsuizen in de overgang verergeren? Ja. Verhoogde stress en verstoorde slaap versterken de waarneming van oorsuizen, los van de onderliggende oorzaak. Rust, ritme en zacht achtergrondgeluid kunnen die versterking vaak merkbaar verminderen.

Is oorsuizen aan één oor gevaarlijk? Eenzijdig oorsuizen, zeker als het aanhoudt, snel verergert of samengaat met gehoorverlies of duizeligheid, valt buiten het gangbare patroon en hoort door een KNO-arts beoordeeld te worden.

Bronnen

• Tinnitus UK. Tinnitus and menopause. tinnitus.org.uk.
• Curhan SG, et al. Menopause and postmenopausal hormone therapy and risk of hearing loss. Menopause, 2017. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov.
• Yeh C-H, et al. Hormone replacement therapy decreases the risk of tinnitus in menopausal women: a nationwide study. ncbi.nlm.nih.gov.
• NICE. Tinnitus: assessment and management (NG155). National Institute for Health and Care Excellence. nice.org.uk.
• Thuisarts.nl. Ik heb last van oorsuizen (tinnitus). thuisarts.nl.

Deze informatie is bedoeld als educatieve informatiebron en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Bij klachten of vragen over je persoonlijke situatie raden wij je aan een arts te raadplegen.